De complexe werking van de Europese Unie als startpunt om met de Europese Unie te werken

Het is niet de bedoeling van KLEIS om de werking van de Europese Unie hier in detail uit de doeken te doen. De Europese Unie is niet eenvoudig te omschrijven. Ze is niet vanuit een logische eenvoudige opgebouwde structuur, maar vanuit het onophoudelijk aanpassen van de Europese Unie aan de nieuwe samenwerkingsvereisten tussen de Europese lidstaten tot stand gekomen. Dat onophoudelijk aanpassen bracht een werkbare, maar complexe Unie voort. Men spreekt hierbij over de ‘Europese architectuur’, als een geheel van organisaties, instellingen, verdragen en gewoonten waarop de Europese Unie is gebaseerd, teneinde in onderling overleg een oplossing te vinden voor de vraagstukken van Europees gemeenschappelijk belang.

Het is belangrijk aan te stippen dat er niet zoiets bestaat als één Europese instelling. De Europese Unie is een verzamelnaam van meerdere officiële instellingen, met name de Europese Commissie, het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad van Ministers van de Europese Unie, de Rekenkamer en het Hof van Justitie. Deze instellingen worden geflankeerd door verschillende adviserende organen zoals het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s (beide raadgevende organen die ervoor zorgen dat er rekening kan worden gehouden met de belangen van de verschillende economische en sociale groeperingen en met de standpunten van de regio's in de Europese Unie), de Europese ombudsman (onderzoekt de klachten van de burgers over wanbeheer op Europees niveau), de Europese Investeringsbank (de financieringsinstelling van de EU) en de Europese Centrale Bank (die verantwoordelijk is voor het monetair beleid van de eurozone).
Elk van deze instellingen speelt een specifieke rol in de werking van de Europese Unie en het tot stand komen van het Europees beleid. Ze houden elkaar als het ware in evenwicht. Werken met de Europese Unie is rekening houden met dit kluwen van instellingen!

Schema: Institutionele structuur van de Europee Unie

Schema afkomstig van de Europese Unie (copyright)

Naast de officiële instellingen bestaan er in de Europese Unie heel wat agentschappen. Dit zijn organisaties die zich bezig houden met specifieke onderwerpen en hierdoor de Europese Unie en haar lidstaten bijstaan in haar beleid ten aanzien van een welbepaald thema. Op sociaal vlak kunnen we onder meer de volgende agentschappen vermelden: Europees Waarnemingscentrum voor Drugs en Drugsverslaving, Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het werk, Europese Stichting voor de Verbetering van Leef- en Werkomstandigheden, Europees Waarnemingscentrum voor Racisme en Xenofobie.

Besluit 

De Europese Unie is niet onder één noemer te plaatsen, maar is daarentegen juist een reusachtige en complexe vorm van samenwerking tussen de Europese lidstaten. Al deze instellingen en beleidsonderwerpen hebben hun eigen dynamiek en kenmerken. In het benaderen van het Europees beleid en de Europese instellingen is het noodzakelijk met beide gegevens rekening te houden.