Europees sociaal beleid: vrome wens of werkelijkheid?
De term ‘een sociaal Europa’ roept bij vele mensen expliciet en impliciet een negatief gevoel op. Als mensen iets kennen van Europa dan is het juist het gebrek aan een sociaal Europa! Misschien komt de zo veel besproken kloof tussen de Europese burgers en de Europese Unie nog het meest tot uiting in de weergave van het Europees sociaal beleid. Heel weinig mensen zijn zich immers bewust van het bestaan van het Europees sociaal beleid.
De Europese Unie heeft een duidelijke sociale agenda die de laatste jaren onophoudelijk aan belang en invloed wint. Ondanks deze realiteit heeft de gemiddelde burger samen met het maatschappelijk middenveld geen weet van, laat staan zicht op, het Europees sociaal beleid. Dit gegeven is zowel voor de Europese Unie als voor het middenveld een spijtige en zelfs gevaarlijke zaak.
Beide, de Europese Unie en de burgers, moeten elkaar terugvinden in het Europees sociaal beleid. In eerste instantie is dit pas mogelijk als je geïnformeerd bent over het Europees sociaal beleid. Pas dan kan je als organisatie je stem laten horen. Laten we niet vergeten dat reeds 60% van de nationale wetgeving uitvoering is van wat op Europees niveau beslist is.
Om het stereotype beeld van de Europese Unie in een juist kader te plaatsen, en dat beeld aldus voor een deel te ontkrachten, wensen wij in het kort aan te halen waar de Europese Unie op sociaal vlak actief in is.
Een inleiding tot het Europees sociaal beleid
Zonder volledigheid na te streven is de Europese Unie actief op de volgende vlakken:
- werkgelegenheid,
- veranderende arbeidswereld,
- stimulering van arbeidsnormen,
- bevorderen van sociaal dialoog en sociaal ondernemen,
- vrij verkeer van werknemers,
- kwaliteit van werk,
- gezondheid en veiligheid op de werkplaats,
- integratie van gehandicapten,
- gelijke kansen voor vrouwen en mannen,
- coördinatie van pensioenstelsels
- coördinatie van sociale zekerheidsstelsels,
- ouderdomsbeleid,
- racismebestrijding,
- strijd tegen sociale uitsluiting,
- fundamentele mensenrechten,
- asiel- en immigratiebeleid,
- sociale cohesie,
- de sociale situatie in de Europese Unie,
- kwaliteit van het sociaal beleid,
- modernisering van het Europees sociaal model,
- misdrijven tegen kinderen en mensenhandel,
- cultuur,
- onderzoek,
- opleiding,
- drugsbeleid,
- beleid inzake volksgezondheid,
- consumentenbescherming,
- …
Op al deze vlakken heeft de Europese Unie een eigen rol te spelen, met eigen karakteristieken en een specifieke dynamiek. De laatste jaren is er sprake van een ware explosie aan sociaal beleid van de Europese Unie.
Coördinerende rol
Voornamelijk door middel van een coördinerende bevoegdheid op vlak van werkgelegenheid, sociale bescherming, pensioenstelsels en sociale insluiting komt de Europese Unie tot het hart van het sociaal beleid. De methode die hiervoor gebruikt wordt is de open coördinatiemethode. Deze methode houdt in dat:
1. Europese richtsnoeren en tijdschema's worden vastgesteld voor het bereiken van de specifieke afgesproken doelstellingen,
2. indicatoren en benchmarks (permanent proces van het vergelijken van praktijken met die van de sterkste concurrenten) worden vastgesteld om beste praktijken onderling te vergelijken,
3. Europese richtsnoeren worden vertaald in specifieke doelstellingen en maatregelen die aan de nationale en regionale verschillen zijn aangepast, en wederzijdse leerprocessen worden ingesteld die gebaseerd zijn op periodieke waarneming,
4. evaluatie en ‘peer reviews’ van de geboekte vooruitgang.
Via deze methode komt er een volledig gedecentraliseerde aanpak waarbij de Unie, de lidstaten, de regionale en lokale niveaus alsmede de sociale partners en het maatschappelijk middenveld actief betrokken zijn en gebruikmaken van diverse vormen van partnerschap.
Het is de uitgewezen methode om binnen de Europese Unie, met al haar verschillende karakteristieken in het sociaal beleid van de lidstaten een samenhang tot stand te brengen. Voor de Europese Unie zelf is het de aangewezen methode om in eerste instantie een aanvullende rol te spelen in het Europees sociaal beleid en het harmoniseren van het sociaal beleid van de lidstaten.
Europese subsidies
De Europese Unie genereert niet alleen een groot aantal wetgevende initiatieven die jaren later op het Vlaams niveau uitgevoerd moeten worden, maar werkt ook vele fondsen/subsidies uit ter realisatie van de sociale doelstellingen. Denken we maar aan het Europees Sociaal Fonds en vele anderen. Deze subsidies dienen om het Europees beleid te ondersteunen.
Evolutie van de Europese integratie en het Europees sociaal beleid
Voor een historisch overzicht van de Europese integratie en het Europees sociaal beleid verwijzen we naar het tijdschrift Europees Nieuws nr. 100 (jubileumnummer) d.d 31 oktober 2005. U kan het jubilieumnummer hier gratis downloaden en vrij verspreiden: Europees Nieuws nr. 100
Besluit
Belangrijk om onthouden is dat de Europese Unie reeds een verrassend uitgebouwd sociaal beleid heeft en op bijna alle vlakken in het sociaal beleid een rol speelt en deze bovendien op constante wijze uitoefent. Haar rol zal enkel nog toenemen! Het niet erkennen van de rol van de Europese Unie in het tot stand komen van het sociaal beleid, het niet erkennen van de dynamiek die hier mee gepaard gaat houdt gevaren in. Het wel erkennen is de sleutel voor de toekomst en die toekomst is zonder twijfel Europees. Vandaar ook de titel “vrome wens of werkelijkheid”.
Meer informatie
Voor meer informatie omtrent het Europees sociaal beleid kan u steeds contact opnemen met Kleis (tel. 02/205.00.45 en e-mail: info@kleis.be ).
U kan het recentste Europees beleid met impact op de socialprofitsector terugvinden op de volgende link. Kleis, in partnerschap met de Vereniging voor Social-Profit Ondernemingen (VERSO), stond mee aan de wieg van het Vlaams-Europees Verbindingsagentschap (vleva) vzw, een publiek-private alliantie tussen de Vlaamse overheid en het brede socio-economische, sociaal-culturele en wetenschappelijke veld. Het Vleva is het “intelligence-platform" van en voor het georganiseerde Vlaamse maatschappelijke weefsel (publieke en private sector). Kleis is werkend lid van het Vleva en op operationeel niveau zorgt de deeltijdse detachering van de directeur van Kleis naar het vleva voor een optimale afstemming tussen de dienstverlening van Kleis en deze van het agentschap. Deze operationele samenwerking is duidelijk zichtbaar op de website van Vleva waar Kleis het belangrijkste Europees Nieuws voor de socialprofitsector selecteert en weergeeft.
Laatste nieuwsberichten
